Wkrótce, najprawdobniej na sesji RM Chojnic w czerwcu br., będzie debata nad Raportem o Stanie Gminy za rok 2025. Chętni do wzięcia udziału w niej muszą zebrać minimum 50 podpisów. Organizacja Sieć Obywatelska Watchdog Polska zaprasza do wzięcia udziału w szkoleniu online nt. raportu o stanie gminy. Poprowadzi je Szymon Osowski, który przed rokiem w Chojnicach był jednym z wykładowców szkolenia nt. informacji publicznej.
Czy raport o stanie gminy może być czymś więcej niż formalnym obowiązkiem samorządu? Jak mieszkańcy mogą włączyć się do debaty i dlaczego w większości gmin prawie nikt tego nie robi? Podczas webinaru przyjrzymy się przepisom, orzecznictwu i praktyce funkcjonowania raportów o stanie gminy. Porozmawiamy też o tym, jak samorządy mogą skuteczniej angażować mieszkańców w rozmowę o lokalnych sprawach. Zapraszamy w czwartek, 21 maja o godz. 20. By uczestniczyć w webinarze, należy się wcześniej zarejestrować pod tym linkiem.
Od ośmiu lat wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast przygotowują raport o stanie gminy, który co roku muszą przedstawić radnym do 31 maja. Nie jest to jednak dokument przeznaczony wyłącznie dla rady gminy. Ustawodawcy zależało również na tym, by mogli zapoznać się z nim mieszkańcy i mieszkanki oraz zabrać głos na temat jego treści podczas sesji absolutoryjnej. To właśnie w trakcie tej sesji rada gminy podejmuje uchwałę o udzieleniu lub nieudzieleniu absolutorium wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta. Raport o stanie gminy jest rozpatrywany w pierwszej kolejności, a następnie przeprowadza się nad nim debatę.
Aby wziąć udział w debacie, mieszkaniec lub mieszkanka musi złożyć do przewodniczącego rady pisemne zgłoszenie poparte podpisami mieszkańców. W gminach do 20 tys. mieszkańców wymagane jest co najmniej 20 podpisów, natomiast w gminach liczących powyżej 20 tys. mieszkańców – co najmniej 50 podpisów. Tyle teoria. A jak wygląda praktyka?
Gdy dwa lata po wprowadzeniu obowiązku przygotowywania raportów sprawdziliśmy, jak wyglądają gminne debaty, okazało się, że spośród 1401 badanych gmin jedynie w 16% choć jeden mieszkaniec zdecydował się wypowiedzieć na temat raportu. Od tego czasu niewiele się zmieniło, wciąż w wielu gminach nie ma dyskusji wokół raportu, głosu nie zabierają nawet radni. Trudno wskazać jedną przyczynę takiego stanu rzeczy. Na pewno dużym problemem jest dotarcie z raportem do mieszkańców. Niewiele osób go czyta, nawet jeśli gmina zdecyduje się na jego szeroką promocję. Na pewno nie pomaga objętość raportów – to czasem kilkusetstronicowe dokumenty, z dużą liczbą danych, napisane nieprzystępnym językiem.
Ale widzimy też starania niektórych samorządów, które stawiają na krótsze i przystępniejsze w formie raporty, organizują spotkania poza sesją absolutoryjną, mniej formalne, w czasie których mieszkańcy mogą się swobodnie wypowiedzieć. Mamy nadzieję, że powoli debaty na temat raportu o stanie gminy staną się ważną częścią polskiego krajobrazu samorządowego. Chcąc zachęcić niezdecydowanych do udziału w debacie i wesprzeć tych samorządowców, którzy głowią się, jak dotrzeć z raportem do mieszkańców, organizujemy webinar poświęcony tej tematyce.
Podczas spotkania, które poprowadzi prawnik i prezes Watchdoga, Szymon Osowski, omówimy art. 28aa ustawy o samorządzie gminnym dotyczący raportu o stanie gminy. Przyjrzymy się również orzecznictwu sądów dotyczącym raportów — bo takie sprawy już trafiły do sądów — oraz roli wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w debacie nad raportem. Szczegółowo omówimy także kwestie związane z przyjmowaniem przez radę gminy uchwały dotyczącej raportu oraz zasadami udziału mieszkanek i mieszkańców w debacie. Zapraszamy!
Watchdog Polska. Więcej o webinarium i o Raportach... na tej stronie.
